ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ

Map of Northern Paros

Map of Northern Paros

English text follows

O λόφος των Κουκουναριών υψώνεται δίπλα στο δυτικό μυχό του κόλπου της Νάουσας στα βόρεια του νησιού και σε μικρή απόσταση από τη διάσημη παραλία των Κολυμπηθρών. Ο λόφος αποτελεί μία από τις αρχαιότερες, μεγαλύτερες και σημαντικότερες ακροπόλεις στο Αιγαίο, με πλούσια ευρήματα κατοίκησης από την Ύστερη Νεολιθική έως την Πρώιμη Αρχαϊκή περίοδο (5η χιλ. π.Χ. έως 7ος αι. π.Χ.) (βλ. εδώ).

Οι πρώτες επιφανειακές έρευνες ξεκίνησαν στον κόλπο της Νάουσας από το κλιμάκιο των ‘Ανασκαφών Πάρου’, το 1969, υπό την διεύθυνση του αρχαιολόγου, καθηγητή Δημήτρη Σκιλάρντι. Οι εργασίες οδήγησαν στην καταγραφή πλήθους αρχαιολογικών θέσεων που δημιουργήθηκαν σε υψώματα και δίπλα σε υπήνεμους όρμους, σε θέσεις γειτονικές προς την θάλασσα. Με βάση τα ευρήματα που εντοπίστηκαν, το 1972, το Υπουργείο Πολιτισμού προέβη στην κήρυξη ως αρχαιολογικών χώρων, τόσο της νησίδος Οικονόμου στην ανατολική παραλία του κόλπου της Νάουσας, όσο και της νησίδας Φιλίζι και του ομώνυμου κόλπου στη ΒΑ πλευρά της Πάρου (ΦΕΚ 245/Β/25.03.1972). Για την καλύτερη μελέτη της ακρόπολης των Κουκουναριών και των γύρω αρχαιολογικών θέσεων γύρω από τον κόλπο της Νάουσας πραγματοποιήθηκε το 1977 αεροφωτογράφιση με μπαλόνι, από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Michigan J.W. Myers.

Oikonomos island, aerial view 1977 (site of ancient settlement)

Η ακρόπολη των Κουκουναριών κηρύχτηκε αρχαιολογικός χώρος, μαζί με την παραλία του Πλαστηρά, το 1979 (ΦΕΚ 849/Β/25-9-1979). Μετά τη δρομολόγηση της ανασκαφής και ύστερα από σχετικό αίτημα των ‘Ανασκαφών Πάρου’, το Υπουργείο Πολιτισμού ενέκρινε (Απόφαση Φ1403/66265π.ε./14.06.1979) την απαλλοτρίωση έκτασης 19.594μ2, με στόχο «τη διενέργεια ανασκαφών, για την πλήρη αποκάλυψη, διατήρηση και ανάδειξη του Μυκηναϊκού οικοδομικού Συγκροτήματος της Ακροπόλεως Κουκουναριές Ναούσης Πάρου».

Geological formations on the hill

Rock formations on the hill

Τις ανασκαφικές εργασίες στήριξαν εξαρχής η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, το Ίδρυμα “Α. Γ. Λεβέντης” και το Institute for Aegean Prehistory. Μεταξύ των ιδιωτών που παρακολούθησαν και συνέβαλαν στην υλοποίηση των ανασκαφικών στόχων υπήρξαν οι oικογένειες Ντίνου Λεβέντη, Κώστα Καρρά και Jeremy & Nayia Downward. Την αρχιτεκτονική αποτύπωση της ακρόπολης έφεραν εις πέρας οι Έλση Σπαθάρη, αρχαιολόγος και το ζεύγος Sergio & Paola Jona, αρχιτέκτονες. Την φωτογραφική καταγραφή κάλυψε σε όλη την διάρκεια της ανασκαφής ο φωτογράφος David Connelly, του Department of Art and Archaeology, Princeton University.

Η ζώνη της απαλλοτρίωσης δε στάθηκε δυνατόν να επεκταθεί, παρά τις συνεχείς προσπάθειες του ανασκαφικού κλιμακίου, αν και η πρόοδος των ανασκαφών αποκάλυψε και νέες αρχαιότητες. Εργασίες για την στερέωση και συντήρηση των ερειπίων της ανασκαφής δρομολογήθηκαν το 1976, εξαιτίας της επισφαλούς κατάστασης των τοίχων και της εκτεταμένης φθοράς, λόγω ανθρωπογενών και φυσικών αιτίων. Εξαιτίας μακρόχρονης εκκρεμότητας στο πρόγραμμα απαλλοτρίωσης, η ακρόπολη παρέμενε απρόσιτη, χωρίς μέριμνα στην συντήρηση των ερειπίων, όπως και στην ανάδειξη και ένταξη του λόφου σε άξονα τουριστικής περιήγησης. Οι εργασίες για την εκπόνηση μελέτης για την προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου Κουκουναριών διήρκεσαν από τον Ιούνιο 2012 μέχρι τον Απρίλιο του 2014. Η μελέτη εκπονήθηκε υπό τον συντονισμό του διευθυντή των ‘Ανασκαφών Πάρου’ Δημήτρη Σκιλάρντι. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος «Α.Γ. Λεβέντη». Η «Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος & Πολιτισμού» στήριξε το εγχείρημα και επέβλεψε την εκπόνηση της μελέτης από συσταθείσα Ομάδας Εργασίας, στην οποία συνεργάσθηκαν, πέρα από τον ανασκαφέα, το αρχιτεκτονικό γραφείο ALTERA PARS architects + associates (των Ζ. Πιττακίδη, αρχιτέκτονα – αναστηλωτή και Π. Μαρκουίζου, αρχιτέκτονα), ο αρχαιολόγος- σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς Στ. Λεκάκης, καθώς και οι τοπογράφοι Π. Ριζάκης και Α. Δημοπούλου.

June 2012: Recording the site

June 2012: Recording the site

Για την μελλοντική εκτέλεση του υπό δρομολόγηση προγράμματος ανάδειξης, η οικογένεια του ιδιοκτήτη του λόφου αείμνηστου Πέτρου Τσουνάκη, πάντα εστήριξε παντοιοτρόπως τις εργασίες, ακόμα και με την δωρεά κτηματικής έκτασης προς το Υπουργείο Πολιτισμού.

 

Koukounaries Excavations

Archaeological Surveys and Excavations were carried out by Prof. Demetrius U. Schilardi and the staff of the ‘Paros Excavatios” under the sponsorship of the Athens Archaeological Society, since 1974. Surface surveys were carried out in 1974-1982 at Paros capital and around the Naoussa bay area. Excavations at the Koukounaries acropolis were carried out during 1976-1992. The Project was financed by the Athens Archaeological Society, the Institute of Aegean Prehistory and the A.G. Leventis Foundation. Architects of the Project: Elsi Spathari (Athens), Paola and Sergio Jonas (Torino). Photographer of the Project:  David Connely, Senior Photographer, Dept. of Art and Archaeology, Princeton University.

Koukounaries Excavations.  Publication Team

A project is under way under the sponsorship of the “Paros Excavations – Center of Historical and Archaeological Studies” to carry out the publication of the systematic excavations and finds from Koukounaries. Coordinator:  Director, D.U. Schilardi. Senior staff members: Prof. Robert Koehl, Hunter University, New York, Dr. Stella Katsarou, Greek Minsistry of Culture.

Team for Archaeological Enhancement of Koukounaries acropolis

The program was financed for the years 2013 and 2014 by the A.G. Leventis Foundation with the collaboration of the Elliniki Etaireia. The program is purposed to present a complete study for the archaeological enhancement of the hill. It will include pathways on the acropolis, seating areas, information/ directional labels, an Information Center, brochures and guidebooks.

Staff. Director of Project:  Prof. Demetrius U. Schilardi, Ephor of Antiquities, Emeritus.  Archaeological documentation and heritage management issues: Dr. Stellios Lekakis, Cultural Heritage Management Consultant.  Team for architectural study, ALTERA PARS Architects+Associates: Zannis Pittakidis & Petros Markouizos.  Topographic study: Prodromos Rizakis, Aikaterine Demopoulou.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s